این دو کلمه هم‌معنی نیستند…

در ادامه‌ی یادداشت دیشب، دوستانم پرسیدند که یعنی می‌گویی باید نسبت به همه چیز و همه کس بی‌تفاوت بود و سر در غار تنهایی کرد؟ یا مثل بعضی‌ها که به هیچ چیز و هیچ کس اهمیتی نمی‌دهند در شهر و محلات به خراب‌کردن حال بقیه مشغول شویم؟

به بهانه‌ی این سؤال دوست داشتم بگویم که به نظر من در هیچ زبانی، هیچ دو کلمه‌ی هم‌معنی‌ای وجود ندارد. چطور ممکن است انسانی که در تمام سیر تشکیل زبان به دنبال ساده‌سازیِ آن بوده، برای یک مفهوم دو کلمه‌ی متفاوت خلق کند؟

مثلاً خسته شدن و رها کردن…

مثلاً منزوی شدن و عزلت گزیدن…

پول‌دار بودن و ثروتمند بودن…

بی‌پول بودن و فقیر بودن…

عاشق بودن و بی‌منطق بودن…

یا همین مستقل بودن و بی‌تفاوت بودن…

هیچ کدام این‌ها هم‌معنی یکدیگر نیستند و هزار نکته‌ی باریک‌تر و ضخیم‌تر از مو در بینشان تفاوت ایجاد می‌کند.

در هر حال در مورد مستقل‌بودن و خودکفایی با بی‌تفاوتی، همین نکته بس که اجتماعی‌بودن و دوست‌داشتنِ بعد از استقلال روحی، بسیار مقدس‌تر از اجتماعی‌بودن و دوست‌داشتنِ از سر نیاز است. شاید بتوان پایین‌ترین سطح را جایی دانست که انسان آینده، اهداف و آمالش را در گرو رفتار سایرین می‌بیند؛ و بالاتر از آن جایی است که شخص می‌تواند برای خودش، منی مستقل از رفتار دیگران تعریف کند. اما معتقدم بالاتر از این مرحله آن است که شخص دوباره به میان این جماعت و مردم بیاید و این بار نه به تمنای رسیدن به آمال و آرزوهایش و از سر نیازش به آن‌ها، که از سر عشق و لطافت به رفتارشان واکنش نشان دهد.

از بی‌عدالتی آموزشی به هم نریزد چون آینده‌اش را تحت تأثیر قرار می‌دهد: برنجد چون بی‌عدالتی فی‌نفسه روح را می‌رنجاند.

از جنگ یا بی‌ثباتی‌های سیاسی به دلیل وضعیت مالیش نگران نباشد: غمگین باشد از آسیب روحی‌ای که این بی‌ثباتی به عزیزانش می‌رساند. (یا حتی ناراحت آسیب‌های روحی‌ای باشد که در سیاست‌مداران کشورش وجود دارد که آنان را به سمت این بی‌ثباتی سوق می‌دهد.)

من فکر می‌کنم فداکاری و ایثارگری صحیح و اثرگذار، از دل همین دغدغه‌های والایی بر میاید که نه از سر ضعف نفس، که به دلیل داشتن دغدغه‌ی اجتماعی و قلب لطیف برخاسته.

5 Replies to “این دو کلمه هم‌معنی نیستند…”

  1. سلام امیدوارم حالتان خوب باشد.
    چگونه هم دانشجو پزشکی هستید هم کارشناسی ارشد بهداشت؟
    درباره MD phd امکانش هست کمی برایم توضیح دهید؟
    اگر قبول شوم بعد از اتمام درسم می توانم تخصص روان بگیرم؟

    1. سلام
      از امتیازهای دانشجوهای استعداد درخشان، امکان تحصیل همزمان در دو رشته هستش.
      پرطرفدارترین تحصیل همزمان بین دانشجوهای پزشکی، MD-MPH (همزمان با ارشد بهداشت) و MD-Ph.D (دکترای یکی از رشته‌های علوم پایه) هستش.
      و شرط مهم این تحصیل همزمان اینه که رشته‌ی مینور (مثلاً ارشد بهداشت) باید قبل یا همزمان با ماژور (پزشکی) تموم بشه (الآن از دوستان من هستن کسایی که احتمالاً‌ پزشکیشون به خاطر رشته‌ی مینورشون یک ترم عقب خواهد افتاد.
      اما در مورد MD-Ph.D تا جایی که می‌دونم یه مقدار با Dual Degreeهای دیگه تفاوت داره و تو مسیر آموزش پزشکیتون هم تغییراتی ایجاد می‌کنه (ظاهراً تو بعضی دانشگاه‌ها تو دوران اینترنی فقط ۴ تا ماژور رو می‌رن این دانشجوها و طبعاً مدرک پزشکیشون هم MD عادی نخواهد بود).
      اما الآن اطلاع دقیقی از شرایطش ندارم. اگه می‌خواید، سری به دفتر استعدادهای درخشان دانشکده یا دانشگاهتون بزنید.

  2. متین سلام.
    میخوام برات بی‌ربط بنویسم.

    اول بگم که چقدر این حرفت رو دوست داشتم:
    «چطور ممکن است انسانی که در تمام سیر تشکیل زبان به دنبال ساده‌سازیِ آن بوده، برای یک مفهوم دو کلمه‌ی متفاوت خلق کند؟»
    خوندن این حجم از دقت کلامی واقعا برایم دوست‌داشتنی بود.
    مدتی پیش بود که با کلمه‌ی جدیدی آشنا شدم به اسم Logophile. احتمالا برای تو هم جالب باشه این واژه.

    حتما این روزها تو بخش‌ها هم دیده‌ای که چقدر واژه‌های تخصصی و غیرتخصصی به کار گرفته میشن، بدون اینکه معنای دقیقشون و مفهومشون رو بدونیم.
    و عادت می‌کنیم. راحت عادت می‌کنیم به این استفاده‌ی راحت ولی غیردقیق از واژه‌ها.

    1. امیرمحمد جان سلام
      اول از همه شفاف‌سازی کنم که از دیدن اسمت، مستقل از این که کجا باشه و چی گفته‌باشی همیشه خیلی کیف می‌کنم 😉

      چه کلمه‌ی جالبی بود… آره حقیقتاً دقت کلامی رو دقت فکر تاثیر می‌ذاره.
      البته می‌دونم تو فضای علمی، گاهی دقت کلامی جاش رو به وسواس کلامی می‌ده و گاهی کلمه‌هایی “ساخته” می‌شه که بار معنایی متفاوتی نداره.
      اما کاملاً موافقم که این ظرافتا، خصوصاً تو طب، خیلی مهمه و بی‌دقتی بهشون می‌تونه تو مسیر تشخیص و درمان خلل ایجاد کنه.
      ترجیح می‌دم اول به دقت کلامیم برسم، بعد نگران وسواس کلامیم باشم!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *