ما همه مجرمیم: در باب مدیریت دستوری

امروز، ۱۴ امین روز ماه رمضان در سال ۱۴۰۱ است. خواندم که پلیس اعلام کرد غذاخوری‌ها و مراکز رفاهی بین راهی در صورت اخذ مجوز می‌توانند اقدام به فروش اغذیه کنند و از سوی دیگر فعالیت رستوران‌ها، غذافروشی‌ها، آبمیوه و بستنی فروشی‌ها و اصناف مشابه از سحر تا افطار ممنوع است و طبق قانون مجازات‌های اسلامی مشمول مجازات است.

برای یک لحظه فکر کردم امسال اولین سالی است که در کشور ما احکام اسلامی جاری می‌شود. یا شاید اولین بار است که در ماه رمضان روزه گرفتن واجب شده. چطور می‌شود ۱۴ روز از ماه رمضان گذشته باشد و هنوز مسئولین ما در حال دستور دادن و جرم‌انگاری و رفع جرم‌انگاری برای این ایام باشند؟

در باب جرم‌انگاری و مجازات محمدرضا شعبانعلی استعاره‌ی زیبایی دارد. او می‌گوید قانون مانند لباسی است که حد و حدود را مشخص می‌کند. اما همانطور که نبود لباس زشت و مستهجن است، نباید لباس را آنقدری تنگ دوخت که هر کس هر طور آن را بپوشد از یکجایش پاره شود.

این روزها همه‌ی ما مجرمیم. اگر از تلگرام استفاده می‌کنیم، مجرمیم. اگر کالاهای خودمان یا هر کالای ایرانی (حتی کتاب) را در بسترهای الکترونیکی غیرایرانی (همچون اینستاگرام یا گروه‌های واتساپی و تلگرامی) تبلیغ می‌کنیم، مجرمیم. اگر مشغول یک فعالیت اقتصادی هستیم و به دلیل طولانی بودن مسیرهای اخذ مجوز و شماره‌ی ثبت، به عنوان شخص حقیقی کار می‌کنیم و کارفرمایانمان پولمان را به حسابمان کارت به کارت می‌کنند، مجرمیم.

چند روز پیش گفتند کالاها بی‌خود و بدون دستور گران شده‌اند و دستور دادند کالاهای مشمول قیمت‌گذاری شورای رقابت به قیمت قبل برگردد. پس هر کس از فردایش به قیمت پارسال نفروشد، مجرم است.

از این کشور جرم‌خیز (!) بگذریم. برای زندگی‌های خودمان حواسمان باشد که مانند حکومتمان نشویم که فکر می‌کند با دستور دادن و حکم دادن می‌توان همه چیز را درست کرد. مدیریت دستوری، تنها از قاب خبرگزاری‌های طرفدار مدیران که سایر صداها را خاموش می‌کند، ظاهری زیبا و مقتدر دارد. در بطنش اما سرای دزدانی راه می‌اندازد که هر کس در آن به نحوی مجرم است و گر حکم کنند که مست گیرند، در شهر هر آنکه هست گیرند…